QTc Hesaplama Nedir?
QTc hesaplama, EKG'de ölçülen QT aralığının kalp hızına göre düzeltilmesidir. QT aralığı, kalp kaslarının kasılıp yeniden gevşemesi için geçen süreyi gösterir ve kalp hızı arttıkça doğal olarak kısalır. Bu yüzden ham QT değeri tek başına karşılaştırılamaz; önce hıza göre düzeltilmesi gerekir.
Düzeltilmiş değer QTc olarak yazılır ve milisaniye (ms) cinsinden ifade edilir. Bu araç bir hesaplama yardımcısıdır; EKG yorumu ve tanı yalnızca hekime aittir.
QTc Hesaplama Formülü
Bazett, Fridericia ve Diğer Formüller
| Formül | Denklem | Ne zaman tercih edilir? |
|---|---|---|
| Bazett | QT ÷ √RR | En yaygın; 60-100 atım/dk aralığında güvenilir |
| Fridericia | QT ÷ ∛RR | Taşikardi ve bradikardide daha isabetli |
| Framingham | QT + 0,154 × (1 − RR) | Popülasyon çalışmalarında |
| Hodges | QT + 1,75 × (nabız − 60) | Geniş hız aralığında stabil |
Bazett formülü hızlı kalp atışlarında QTc'yi olduğundan yüksek, yavaş atışlarda düşük gösterme eğilimindedir. Nabız 60'ın altında veya 100'ün üzerindeyse Fridericia sonucunu da değerlendirmek yerinde olur.
Adım Adım Örnek QTc Hesabı
- EKG'de ölçülen QT: 0,40 saniye (400 ms)
- Kalp hızı: 75 atım/dakika
- RR aralığı = 60 ÷ 75 = 0,80 saniye
- √0,80 = 0,894
- QTc (Bazett) = 0,40 ÷ 0,894 = 0,447 s = 447 ms
- QTc (Fridericia) = 0,40 ÷ ∛0,80 = 431 ms
Normal QTc Değerleri
| Grup | Normal | Sınırda | Uzun |
|---|---|---|---|
| Erkek | < 430 ms | 430 – 450 ms | > 450 ms |
| Kadın | < 450 ms | 450 – 470 ms | > 470 ms |
500 ms ve üzeri değerler, ventriküler aritmi riskinin belirgin arttığı eşik olarak kabul edilir ve acil değerlendirme gerektirir.
QT Uzamasına Yol Açan Nedenler
- İlaçlar: Bazı antiaritmikler, antipsikotikler, antidepresanlar, makrolid ve kinolon grubu antibiyotikler.
- Elektrolit bozuklukları: Düşük potasyum, magnezyum veya kalsiyum.
- Konjenital uzun QT sendromu: Genetik iyon kanalı bozuklukları.
- Bradikardi ve ileri derecede AV blok.
- Hipotermi, hipotiroidi ve bazı nörolojik olaylar.
Birden fazla QT uzatıcı ilacın birlikte kullanımı riski katlar. Yeni bir ilaca başlarken hekiminize mevcut ilaç listenizi eksiksiz bildirin.
QT Aralığı EKG'de Nasıl Ölçülür?
QT aralığı, QRS kompleksinin başlangıcından T dalgasının sonuna kadar ölçülür. En uzun QT genellikle DII veya V5-V6 derivasyonlarında görülür. T dalgasının bitiş noktası, dalganın inen kolunun izoelektrik hatla kesiştiği yerdir; U dalgası varsa ona dâhil edilmemelidir. Ölçüm hatasını azaltmak için üç ardışık siklusun ortalaması alınır.
QTc Hesaplama Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
QTc nasıl hesaplanır?
Bazett formülüyle: QTc = QT ÷ √RR. RR aralığı 60 ÷ kalp hızı ile bulunur. QT 0,40 s ve nabız 75 ise RR 0,80 s, QTc ise 447 ms olur.
Normal QTc değeri kaçtır?
Erkeklerde 430 ms, kadınlarda 450 ms altı normal kabul edilir. Erkeklerde 450 ms, kadınlarda 470 ms üzeri uzun QT olarak değerlendirilir.
Bazett mi Fridericia mı kullanmalıyım?
Kalp hızı 60-100 arasındaysa Bazett yeterlidir. Taşikardi veya bradikardi varsa Fridericia formülü daha isabetli sonuç verir; ikisini birlikte değerlendirmek yaygın uygulamadır.
QTc 500 ms ne anlama gelir?
500 ms ve üzeri, ventriküler aritmi riskinin belirgin arttığı eşiktir ve acil tıbbi değerlendirme gerektirir. Bu bir tanı değil, uyarı sinyalidir.
RR aralığı nedir?
Ardışık iki R dalgası arasındaki süredir ve saniye cinsinden ölçülür. Kalp hızından hesaplanabilir: RR = 60 ÷ nabız.
İlgili Hesaplama Araçları
Önemli: Bu araç bilgilendirme amaçlıdır ve tıbbi tanı koymaz. EKG yorumunu yalnızca hekiminiz yapabilir. Ayrıntılı bilgi için Dünya Sağlık Örgütü — Kardiyovasküler Hastalıklar sayfasına bakabilirsiniz.