İskonto Hesaplama Nedir?
İskonto hesaplama, bir liste fiyatına uygulanan indirim sonrası ödenecek tutarı bulma işlemidir. Ticarette iskonto, perakendedeki "indirim" kelimesinin karşılığıdır; fatura üzerinde ayrı bir satır olarak gösterilir ve KDV matrahı iskonto düşüldükten sonraki tutar üzerinden hesaplanır.
Yukarıdaki hesaplayıcıya liste fiyatını ve indirim oranını girdiğinizde hem yeni fiyatı hem de kazandığınız tutarı anında görürsünüz.
İskonto Hesaplama Formülü
Adım Adım Örnek İskonto Hesabı
- Liste fiyatı: 2.500 TL
- İskonto oranı: %15 → ondalık karşılığı 0,15
- İndirim tutarı: 2.500 × 0,15 = 375 TL
- İndirimli fiyat: 2.500 − 375 = 2.125 TL
- Kısa yol: 2.500 × 0,85 = 2.125 TL
Zincirleme İskonto: %20 + %10, %30 Etmez
Ticarette en sık yapılan hata, ardışık iskontoları toplamaktır. İkinci iskonto, ilkinden sonra kalan tutara uygulanır:
| Uygulama | 1.000 TL için sonuç | Efektif oran |
|---|---|---|
| Tek seferde %30 | 700 TL | %30,0 |
| %20 sonra %10 | 720 TL | %28,0 |
| %10 sonra %20 | 720 TL | %28,0 |
| %20 + %10 + %5 | 684 TL | %31,6 |
Görüldüğü gibi sıralamanın önemi yoktur ama toplama yapmak sizi yanıltır. Efektif oranı bulmak için katsayıları çarpın: 0,80 × 0,90 = 0,72, yani toplam indirim %28'dir.
İskontodan Liste Fiyatını Geri Bulma
Elinizde yalnızca indirimli fiyat varsa liste fiyatını bulmak için bölme yaparsınız: Liste Fiyatı = İndirimli Fiyat ÷ (1 − Oran). Örneğin %25 iskontolu fiyat 1.500 TL ise liste fiyatı 1.500 ÷ 0,75 = 2.000 TL'dir. Bu hesap, satıcının gerçekten indirim yapıp yapmadığını kontrol etmenin en hızlı yoludur.
İskonto ve KDV İlişkisi
Faturada KDV, iskonto düşüldükten sonraki tutar üzerinden hesaplanır. 10.000 TL liste fiyatlı bir mal %20 iskontoyla satılıyorsa KDV matrahı 8.000 TL olur; %20 KDV ile fatura toplamı 9.600 TL'dir. İskontoyu KDV'li tutar üzerinden hesaplamak matrahı yanlış gösterir ve vergi hatasına yol açar.
Kampanya ve ciro primi gibi sonradan yapılan iskontolarda ise iade faturası düzenlenmesi gerekir; bu durumda KDV de düzeltilir.
Vadeli Satışta İskonto
Peşin ödemeye uygulanan iskonto aslında bir finansman indirimidir. 30 gün vadeli 100.000 TL tutarındaki bir alışta peşin ödemede %3 iskonto teklif ediliyorsa, aylık %3 kazanç yıllık yaklaşık %42,6 bileşik getiriye denk gelir. Nakit imkânınız varsa bu iskonto çoğu mevduat faizinden daha avantajlıdır.
İskonto Hesaplarken Sık Yapılan Hatalar
- Ardışık iskonto oranlarını toplamak (%20 + %10 = %30 sanmak).
- İskontoyu KDV dahil tutar üzerinden hesaplayıp matrahı yanlış bildirmek.
- "%50'ye varan" ifadesini tüm ürünlere uygulanan oran sanmak.
- Zam sonrası indirimi gerçek indirim gibi değerlendirmek; referans fiyatı kontrol edin.
- Vade farkıyla iskontoyu karşılaştırmadan peşin ödeme kararı vermek.
İskonto Hesaplama Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
İskonto hesaplama formülü nedir?
İndirimli Fiyat = Liste Fiyatı × (1 − İskonto Oranı). 2.500 TL'lik ürüne %15 iskonto uygulanırsa 2.500 × 0,85 = 2.125 TL ödenir.
%20 ve %10 iskonto üst üste uygulanırsa toplam indirim ne olur?
Toplam indirim %30 değil %28'dir. Katsayılar çarpılır: 0,80 × 0,90 = 0,72, yani fiyatın %72'si ödenir.
İskontolu fiyattan liste fiyatı nasıl bulunur?
Liste Fiyatı = İndirimli Fiyat ÷ (1 − Oran). %25 iskontolu fiyat 1.500 TL ise liste fiyatı 1.500 ÷ 0,75 = 2.000 TL'dir.
KDV iskontodan önce mi sonra mı hesaplanır?
KDV, iskonto düşüldükten sonraki tutar üzerinden hesaplanır. 10.000 TL'ye %20 iskonto uygulanırsa KDV matrahı 8.000 TL olur.
İskonto ile indirim arasında fark var mı?
Hesaplama açısından fark yoktur. İskonto ticari ve fatura diline ait terimdir; indirim ise perakende kullanımıdır.
İlgili Hesaplama Araçları
- Yüzde hesaplama
- KDV hesaplama — iskonto sonrası matrah için
- Maliyet ve kâr marjı hesaplama
- Tüm matematik ve eğitim hesaplayıcıları
Kaynak: Gelir İdaresi Başkanlığı. Fatura üzerindeki iskonto ve KDV matrahı uygulaması KDV Kanunu'na göre belirlenir.